Het gebruik van PFAS-houdende bestrijdingsmiddelen vormt een groot risico voor de toekomst van ons drinkwater. Jaarlijks komt hierdoor volgens berekeningen van de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) ten minste 21.000 kilo trifluorazijnzuur (TFA) vrij.
Stijging van PFAS-houdende pesticiden
Volgens de ILT zijn de maatregelen tegen de groeiende hoeveelheid TFA niet voldoende. TFA is een stof die ontstaat uit sommige PFAS-houdende pesticiden die worden gebruikt om gewassen te beschermen. Het gebruik van deze pesticiden steeg in de periode 2022-2024 van 250.000 kilo naar 456.000 kilo.
Volgens berekeningen van de ILT komt hierdoor jaarlijks minstens 21.000 kilo TFA vrij. Deze stof is bijna niet uit het milieu te verwijderen en vormt een risico voor ons voedsel en drinkwater. Volgens inspecteur-generaal Mattheus Wassenaar moet de uitstoot van PFAS worden verminderd en moeten PFAS-pesticiden zo snel mogelijk worden vervangen.
Drinkwater onder druk
Drinkwater voldoet nog steeds aan de wettelijke normen. Toch bevat drinkwater dat wordt gemaakt van oppervlaktewater vaak meer PFAS dan de richtwaarde van het RIVM. Deze PFAS bestaat voor een groot deel uit TFA. De ILT constateert dat TFA ook een bedreiging is voor drinkwater uit grondwater. Als er steeds meer TFA in de bodem en het water terechtkomt, kan dit gevolgen hebben voor de gezondheid. Als mensen langdurig meer PFAS binnenkrijgen dan de gezondheidskundige grenswaarde, kan dit gevolgen hebben voor de gezondheid. Mensen worden sneller ziek en PFAS kan de ontwikkeling van ongeboren baby’s beïnvloeden. Ook kunnen PFAS schadelijk zijn voor de lever en het hormoonsysteem.
Ook diep grondwater bedreigd
Onderzoek laat zien dat TFA de meest voorkomende PFAS-soort in grondwater is. Dat komt doordat TFA snel diep in de bodem doordringt. Als er niets verandert, kan de hoeveelheid TFA in het diepe grondwater binnen 20 jaar hoger worden dan de waarde die het RIVM adviseert. Dit is zorgelijk omdat een deel van ons drinkwater uit diep grondwater wordt gehaald.
Drinkwaterbedrijven kunnen TFA met de huidige technieken bijna niet uit het water verwijderen. Nieuwe technieken zijn duur, ingewikkeld en gebruiken veel energie. De kosten voor extra zuivering kunnen oplopen tot miljarden euro's. Uiteindelijk worden deze kosten betaald door waterbedrijven en belastingbetalers.
Het tij keren
De ILT begrijpt dat gebruikers van bestrijdingsmiddelen en overheden voor een moeilijke keuze staan. Ze willen gewassen beschermen, maar ook het drinkwater veilig houden. Tegelijkertijd moet de toename van TFA in het drinkwater worden gestopt.
Daarom wil de ILT meer onderzoek naar de vorming van TFA bij alle PFAS-pesticiden die in Nederland worden gebruikt. Zo kan beter worden bepaald welke middelen als eerste moeten verdwijnen. Ook vindt de ILT dat het systeem voor toelating en toezicht moet worden bekeken. Daarbij moet meer aandacht zijn voor nieuwe meetgegevens, de combinatie van verschillende stoffen en de gevolgen voor het milieu.
Zorgplicht
Volgens de ILT kunnen ook gebruikers van pesticiden helpen om de vervuiling te verminderen. Provincies kunnen maatregelen nemen om drinkwaterbronnen beter te beschermen. Daarnaast hebben gebruikers een plicht om de uitstoot van zeer zorgwekkende stoffen zoals TFA naar nul terug te brengen en anders zo veel mogelijk te beperken. Er is onduidelijkheid over de regels voor het gebruik van pesticiden in de open teelt. Hierdoor wordt het aanpakken van TFA-vervuiling lastiger. De ILT vindt dat hier snel duidelijkheid over moet komen. Overheden, bedrijven en brancheorganisaties kunnen daarbij een belangrijke rol spelen.
Meer informatie over eten en drinken?
Bekijk dan onze pagina Eten en Drinken. Op deze pagina lees je meer over hoe deze stoffen in ons eten en drinken komen.
